Załuski Józef Bonawentura Ignacy (hr. de Riviere) (1787-1866) baron cesarstwa. Służbę w pułku szwoleżerów gwardii rozpoczął w 1807 r. jako prosty szeregowiec. Tego samego roku awansowany na ppor., w 1808 por., 1811 kpt. i szefa szwadronu. Odbył kampanie hiszpańską (1808-1811), austriacką (1809), rosyjską (1812), niemiecką (1813) i francuską (1814). Wzięty do niewoli pod Chateau-Brienne. W 1813 r. mianowany baronem cesarstwa. Odznaczony krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej (1809), oraz krzyżem złotym Virtuti Militari (1810). Pamiętnikarz regimentu. W 1815 ppłk i fliegel-adiutant Aleksandra I. W 1820 płk. Od 1826 r. kurator generalny Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1828 r. adiutant Mikołaja I, wziął udział w wojnie rosyjsko-tureckiej, rok później wziął dymisję w stopniu gen. bryg. W czasie powstania listopadowego wrócił do służby, kierując najpierw sztabem 2 Dyw. Piechoty a następnie polskim wywiadem wojskowym. Ranny w bitwie pod Ostrołęką. Po upadku powstania wyjechał do Galicji... [więcej]

17 marca Prusy wypowiedziały Francji wojnę. Ale armia pruska liczyła wówczas zaledwie około 33 000 ludzi. Jednak dzięki systemowi Scharnhorsta, który wprowadzono w 1810 roku, możliwym było w krótkim czasie wystawienie całego szeregu nowych batalionów rezerwy. Do tego dochodzili strzelcy-ochotnicy, około 10 000 ludzi i Landwehra, licząca po skompletowaniu 149 batalionów i 113 szwadronów, w sumie 120 000 ludzi. Jednak w momencie wypowiedzenia wojny zbrojenia te nie były jeszcze ukończone. Gotowych do walki było tylko około 50 000, z czego 25 000 pod dowództwem Blüchera na Śląsku, 15 000 pod Yorkiem w Marchii i 10 000 ludzi dowodzonych przez Bülowa w Marchii i na Pomorzu.

18 marca lotny korpus rosyjski Tetteborna zajął Hamburg. 2 kwietnia pod Lüneburgiem francuski korpus generała Moranda został zmuszony przez Dörnberga i Czernyszewa do złożenia broni. Armia Blüchera, wzmocniona przez 15 000 Rosjan generała Wintzingerode, wkroczyła pod koniec marca do Saksonii i przekroczyła pod Dreznem Łabę, podczas gdy Wittgenstein i York na czele 27 000 ludzi operowali w kierunku Magdeburga. By powstrzymać marsz wroga w głąb Saksonii, wicekról Eugeniusz ruszył w kierunku Berlina, został jednak 5 kwietnia w bitwie pod Möckern zmuszony do wycofania się.

W międzyczasie cesarz zakończył swoje przygotowania. By wreszcie poznać zamiary Austrii, która przez cały czas oferowała się jako pośrednik, wysłał hrabiego Narbonne, ministra z czasów Ludwika XVI, do Wiednia. Wybór Napoleona właśnie tego, a nie innego przedstawiciela, był w dużej mierze wynikiem zbiegu okoliczności. Pewnego dnia Napoleon przypadkowo rozmawiał z Narbonne, pełniącym służbę adiutantem, o Wiedniu. Narbonne opowiadał o swoich kontaktach z kwiatem wiedeńskiej arystokracji. To naprowadziło cesarza, który pamiętał dawne przysługi wyświadczone przez Narbonne w kontaktach z dworem w Monachium, na pomysł wysłania go do Wiednia. I rzeczywiście, natychmiast po przybyciu, dzięki intymnym kontaktom z pewną damą dworu, udało mu się uchylić rąbka tajemnicy, której nie potrafił zgłębić jego poprzednik. Jego matka, dama dworu sióstr Ludwika XVI, była na wygnaniu najbliższą przyjaciółką tej kobiety, która widziała w nim jedynie syna starej przyjaciółki; wspomnienia przysłoniły jej jego obecną funkcję ambasadora, wskutek czego nie miała żadnych tajemnic przed gościem swojego salonu, rozmawiając z nim jak przed 15 laty. W ten sposób dowiedział się wszystkiego. Jednak może lepiej byłoby, gdyby cesarz pozostawił w Wiedniu Otto i nie dowiedział się niczego; Metternich, który wiedział teraz, że nie może dłużej wodzić Napoleona za nos, zrzucił maskę i przyspieszył podjęcie decyzji. Gdyby Otto pozostał na swoim stanowisku, nic nie zakłóciłoby normalnego trybu działania Wiednia i być może z czasem sytuacja zmieniłaby się na korzyść Francji. Ale ludzie pokroju Otto albo Andreossy'ego nigdy nie znajdą dojścia do wiedeńskich buduarów. W ich obecności nikt nie otworzy serca, nikt nie będzie naprawdę szczery. Mogą być nadzwyczaj inteligentni, ale w ich obecności rozmowa będzie zawsze bardzo oficjalna. Są i pozostaną... [więcej]

Rozproszeni po obcych krajach Polacy, jeżeli nie zupełnie dopięli szlachetnie powziętych względem Ojczyzny zamiarów, rycerskiem przynajmniej poświęceniem się i odwagą, nowego blasku jej chwale dodali. Włochy, S. Domingo, Hiszpanja chlubnie świadczą, o męstwie rodaków naszych, w Afryce nawet kwitnie drzewo chwały Polaka, w rozlewie krwi jego zrodzone i wzrosłe. Rozgłośnie nabyta sława kazała nawet umilknąć zawiści. Wszyscy z któremi Polscy rycerze dzielili zawód wojenny i trudy, nie wahają się chętnie im przyznać szczególniejszych zalet, któremi się wśród licznych szeregów wojska obcego znamienicie odznaczali. Towarzystwo Francuzów wojskowych trudniących się w Paryżu historją wojen od r. 1792 do 1815, z chlubą wszędzie wspomina o Polakach. Oto jest opis z dobycia Somo-sierra.
W wyprawie Cesarza Napoleona przeciwko Hiszpanji 1808 roku, wypadło zdobyć ważne stanowisko, górę Somo-sierra będącą częścią gór Karpetanos. Dwanaście tysięcy Hiszpanów starannie umocowało wierszch góry, szesnaście armat stało w baterji, które wymierzono ku drodze, wtem tylko jednem miejscu wstęp na górę dającej. W czasie gdy mężna piechota Francuzka, wystawiona na podwójny ogień artylerji i piechoty nieprzyjacielskiej, na próżno usiłowała wedrzeć się na górę: nadjechał sam Cesarz: jazda należąca do jego gwardji, a na jej czele regiment Polaków, przybyła za nim w porządnej kolumnie.
Napoleon zatrzymał się przy artylerji na dole i rozpoznał ściśle położenie nieprzyjaciela, który co raz mocniej dawać ognia zaczął; tak że kilka kul obok Cesarza upadło, a kilka przeleciało nad głową jego. Regiment lekkiej jazdy Polaków, (a) ustawiony został w ścieśnioną kolumnę szwadronami po za fossą, na prawej stronie drogi, w niewielkiej równinie.
Tym czasem ogień nie ustawał, a piechota Francuzka kroku postąpić nie była wstanie. Na tenczas Cesarz dał rozkaz Polakom uderzyć na nieprzyjacielską baterją. Waleczne to wojsko pod sprawą Szefa szwadronu Kozietulskiego, rzuciło się na tychmiast szeregami po czterech, gdyż większego rozwinięcia wązkość drogi niedozwalała... [więcej]

W 1937 roku uroczyście obchodzono 125. rocznicę pobytu Napoleona w Warszawie po powrocie z kampanii rosyjskiej. 10 grudnia marszałek Edward Rydz-Śmigły odsłonił tablicę z brązu umieszczoną na gmachu Hotelu Angielskiego, w którym przez kilka godzin przebywał cesarz Francuzów. Podczas uroczystości przemówienia wygłosili: Leon Noël, ambasador Francji, August Zaleski, były minister spraw zagranicznych i prezes Stowarzyszenia Polsko-Francuskiego oraz Stefan Starzyński, prezydent Warszawy. Odsłonięcie tablicy pamiątkowej na fasadzie Hotelu Angielskiego przy ulicy Wierzbowej 6 w Warszawie nastąpiło w obecności: Tadeusza Kasprzyckiego, ministra spraw wojskowych, przedstawicieli Ministerstwa Spraw Wojskowych, Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Ambasady Francuskiej, zarządu i członków Stowarzyszenia Polsko-Francuskiego oraz osobistości ze świata literatury, nauki i sztuki.
Stanisław Piotr Koczorowski, autor przedmowy do niewielkiej broszury, w której wydrukowano teksty wszystkich przemówień, zapisał: "Tak więc pamięć Napoleona, bohatera narodowego zarówno Francji, jak i Polski, stała się raz jeszcze powodem do stwierdzenia wiekowych związków - historycznych, politycznych i kulturalnych - istniejących między Polską a Francją".
We wspomnianej broszurze znajdujemy następujący opis odbywającej się uroczystości: "O godz. 11, po przybyciu Pana Marszałka Śmigłego-Rydza, zgromadzeni udali się do salonów recepcyjnych na pierwszym piętrze Hotelu Angielskieg...
Następnie wysłuchano trzech uroczystych przemówień, po których odsłonięto tablicę pamiątkową ufundowaną przez właścicieli nieruchomości, w której przez kilka godzin przebywał Napoleon. Na tablicy umieszczono następujący napis w języku polskim i francuskim: "Pamięci Napoleona, cesarza Francuzów, który w domu tym spędził dzień 10 grudnia r. 1812"... [więcej]

W miesiącu maju r. 1808 kiedy dynastyja Bourbonów składała w Bajonnie koronę Hiszpanii i Indyjów w ręce Cesarza Francuzów, a ten nią koronował swego brata Józefa, miasto Bajonna przedstawiało spaniały widok.
Oprócz dworów Napoleona, Karola VI. i Ferdynanda, widziałeś tam grandów Kastylii, dyplomatów francuzkich i innych Mocarstw pełnomocników.
Dwór cesarski jak zwykle wtakich zdarzeniach odznaczał się wystawną okazałością. Jenerałowie, służba pałacowa i gwardyje cesarskie, występowały codzieńnie w strojnych mundurach. Wkrótce téż przybyła i cesarzowa Józefina z swoim orszakiem, a tak Bajonna przez czas pobytu Napoleona zamieniła się w stolicę Francyi.
Lecz nie moją jest rzeczą opisywać zabawy dworskie, teatra, a tym bardziéj dyplomatyczne wypadki; ja zawsze wracając do wspomnień wojskowych mojego pułku, i teraz jedno zdarzenie z czasów pobytu Napoleona w Bajonnie napiszę:
W piękném przedmieściu tego miasta, stanął na kwatérach szwadron ułanów polskich gwardyi; mieszkańcy uradowani przybyciem Cesarza i Józefiny, przyjmowali w swych domach żołniérzy polskich ze szczérą gościnnością.
Wesołe uczty, muzyka, tańce, trwały codzieńnie, do późnéj nocy.
Lecz żołniérzowi Napoleona, którego zwykłém mieszkaniem były pola i lasy, którego trąba wojskowa tak często wzywała do nowych bojów, nie dość było w chwilach spoczynku biesiad i tańca; szukał on zwykle przy innych zabawach, i uczuć miłośnych... [więcej]

Trakt z Oszmiany ku Wilnu biegnie początkowo po względnej równinie, tedy jechano możliwie szybko, nie przebywszy jednak więcej nad wiorst dwadzieścia w ciągu godzin czterech do pięciu. Zaczynało już mieć się na brzask, gdy dojechano do Równego Pola. Niebezpieczeństwo było szczęśliwie przebyte. W Równem Polu stał już oddział gwardyi konnej włoskiej pod dowództwem księcia Rocca-Romano i Włosi zmienili ułanów polskich, towarzyszących cesarzowi. Zmienili? Nie. Chyba: zajęli ich miejsce. z 266 bowiem ułanów, eskortujących korowód cesarski, pozostało tylko - 36-ciu. Ci... wytrzymali. Reszta - zwaliła się z koni po drodze, rażona mrozem nie do zniesienia.
Gdy cesarz, popasawszy jak najkrócej, odjechał, Stokowski z niepełną czterdziestką ułanów swoich ruszył z ogołoconego z furażów i żywności Równego Pola, w bok z traktu, do Taboryszek, znacznej majętności Ważyńskich, i tam zażył dobrze zasłużonego popasu. W szafach bibliotecznych w Taboryszkach walają się do dziś dnia całe pęki "bon'ów", wystawianych przez Stokowskiego na furaż i żywność... Francyi niespłacone weksle!
Akurat zaś, gdy Napoleon docierał o świcie do Miednik na 25 wiorście od Oszmiany, Siesławin przypuścił do Oszmiany ponowny szturm i zajął ją. Gdyby wówczas znajdował się tam nocujący w mieście Napoleon, nasuwa się mimowoli przypuszczenie, że, pomimo wzięcia udziału ułanów Stokowskiego w bronieniu cesarza, kto wie, czy nie byłaby się stała Oszmiana widownią faktu historycznego nieobliczalnej doniosłości: wzięcia w niewolę lub uśmiercenia Napoleona... [więcej]

Po kilku klasykach z dziedziny wojskowości okresu napoleońskiego, takich jak "Napoleoński system wojny" Huberta Camona, "Manewr wileński..." Henri Bonala czy interesującym reprincie "Historja Rozwoju Artylerji" Aleksandra Kiersnowskiego wydawnictwo Napoleon V zaproponowało nam pozycję nową nie wymagająca przed wzięciem do ręki "gruntownego odkurzania". Nowością tą jest "Taktyka Armii Rosyjskiej w dobie wojen napoleońskich" autorstwa Aleksandra i Jurija Żmodikow. Już pobieżne przejrzenie bibliografii powoduje wzrost zainteresowania książką ponieważ sugeruje, że mamy do czynienia z opracowaniem opartym głównie na dokumentach źródłowych z epoki a nie prostą kompilacją innych wcześniejszych opracowań. Autorzy oparli się na regulaminach, ukazach carskich oraz licznych wspomnieniach rosyjskich oficerów różnych stopni. Niezwykle interesującym źródłem wykorzystanym przez autorów są publikacje rosyjskich teoretyków wojskowości z epoki... [więcej]