W lipcu 1807 roku Napoleon rozpoczął przygotowania do działań w Hiszpanii. Rozkazał więc utworzyć korpus obserwacyjny Girondy (w Hiszpanii działał jako 1 korpus), którego dowódcą został gen. Junot. Przed końcem 1807 roku cesarz rozformował 8 i 10 korpusy Wielkiej Armii oraz korpus rezerwowy. Niektóre jednostki z tych korpusów posłał pod Pireneje z zamiarem wyzyskania ich w Hiszpanii. Utworzony został 2 korpus obserwacyjny Girondy, przekazany pod komendę gen. Duponta, a także korpus Wybrzeży Oceanu, którego dowódcą został marszałek Moncey, i korpus Wschodnich Pirenejów gen. Duhesme'a.
Pierwsza kampania na Półwyspie Iberyjskim zakończyła się fatalnie. 2 korpus Duponta musiał w lipcu 1808 roku kapitulować pod Baylen, a kilka tygodni później to samo spotkało 1 korpus Junota pod Cintrą. Konsekwencją tych kapitulacji było obalenie legendy o niezwyciężoności Wielkiej Armii. Mocarstwa pokonane przez Francję - przede wszystkim Austria, ale również Rosja - zaczęły myśleć o odwecie.
Wtedy właśnie Napoleon próbował porozumieć się z carem Aleksandrem I, z którym spotkał się w Erfurcie. Dekretem podpisanym 12 października formalnie rozwiązał nawet Wielką Armię, a 3 korpus Davouta (wycofany z Księstwa Warszawskiego na Śląsk, a potem w głąb Niemiec) przemienił w Armię Renu. Zmiana nazwy miała głębokie znaczenie polityczne. Rezygnacja z nazwy "Wielka Armia" miała przekonać Aleksandra I, że Francja nie żywi już zaborczych planów we wschodniej Europie. Wprowadzenie pojęcia Armii Renu miało świadczyć, że zainteresowania napoleońskiej Francji ograniczają się do obrony jej naturalnych granic.
W miejsce Wielkiej Armii powstała nowa Armia Hiszpanii. W jej skład weszły: korpus marszałka Victora, 2 korpus marszałka Soulta jako korpus obserwacyjny Zachodnich Pirenejów, 3 korpus marszałka Monceya jako korpus Wybrzeży Oceanu, wzmocniony teraz Legią Nadwiślańską, 4 korpus marszałka Lefebvre'a, 5 korpus marszałka Mortiera, 6 korpus marszałka Neya oraz 7 korpus gen. Gouviona Saint-Cyra. Dochodziła do tego gwardia i rezerwa kawalerii. Wreszcie wewnątrz Francji zaczęto odtwarzać 8 korpus Junota. W 1810 roku Napoleon faktycznie rozwiązał Armię Hiszpanii, dzieląc ją na kilka mniejszych. W Andaluzji walczyła więc pod rozkazami Soulta Armia Południa Hiszpanii, złożona z 1 korpusu Victora, 4 korpusu Sebastianiego i 5 korpusu Mortiera. W zachodniej części Płw. Iberyjskiego znalazła się Armia Portugalii pod komendą Masseny, złożona z 2 korpusu Reyniera, 6 korpusu Neya i 8 korpusu Junota oraz rezerwy kawalerii Montbruna. Dawny 3 korpus został przemianowany na Armię Aragonii, znajdował się pod rozkazami Sucheta. Dawny 7 korpus nazwano teraz Armią Katalonii, którą dowodził Gouvion Saint-Cyr.
Niezależnie od tego podziału w płn. części kraju Napoleon utworzył siedem gubematorstw wojskowych (l - Katalonia, 2 - Aragonia, 3 - Nawarra, 4 - prowincje baskijskie, 5 - prowincja Burgos, 6 - prowincja Valladolid, 7 - prowincja Salamanka), w których stacjonowały samodzielne dywizje złożone z dosyć przypadkowo dobranych oddziałów z zadaniem utrzymania względnego porządku na tyłach walczących armii. Józefowi Bonapartemu pozostała tylko Armia Centrum, obejmująca garnizon Madrytu i oddziały rozlokowane w Starej Kastylii.
Bezpośrednio po powrocie z Hiszpanii Napoleon, przygotowując się do wojny z Austrią, zaczął tworzyć nową armię nazwaną Armią Niemiec, co miało podkreślić wyraźne ograniczenie terytorialne jej przyszłych działań. Podstawą Armii Niemiec była Armia Renu dowodzona przez Davouta oraz wojska stacjonujące w miastach hanzeatyckich pod komendą Bemadotte'a. Utworzono z nich trzy korpusy: 2 korpusem dowodził Oudinot, a potem Lannes, 3 - Davout, a 4 - Massena. W skład tej Armii weszły też: 7 korpus bawarski Lefebvre'a, 8 korpus wirtemberski Vandamme'a, 9 korpus saski pod bezpośrednim dowództwem Bernadotte'a, rezerwa kawalerii pod komendą Bessieres'a oraz gwardia. Do tego dochodziły jeszcze: korpus westfalski Hieronima Bonapartego, korpus dalmacki Marmonta i korpus polski ks. Poniatowskiego, działający jednak osobno, bo w Księstwie Warszawskim. Po zakończeniu kampanii 1809 roku Armia Niemiec została rozformowana. 150 tyś. żołnierzy posłano do Hiszpanii. Reszta wojsk (ponad 100 tyś.), pod dowództwem marszałka Davouta, nazwana została korpusem obserwacyjnym Łaby.
Przygotowania do wojny z Rosją zaczęły się już w 1811 roku. W liście przesłanym 10 stycznia ministrowi administracji wojennej gen. Lacuee Napoleon oświadczył, że poczynając od 15 lutego przystępuje do tworzenia nowej Wielkiej Armii. 1 korpus powstał z wojsk podległych do tej pory Davoutowi. W styczniu 1812 roku utworzono 2 korpus obserwacyjny Łaby pod komendą Oudinota (późniejszy 2 korpus Wielkiej Armii). W samej Francji formował się korpus obserwacyjny Wybrzeży Oceanu pod rozkazami Neya, złożony z wojsk ściągniętych z Hiszpanii; otrzymał on nr 3. W marcu 1812 roku z Włoch zaczął przesuwać się ku Europie Środkowej 4 korpus utworzony z jednostek Królestwa Italii pod komendą ks. Eugeniusza Beauharnais. 5 korpus powstał z wojsk Ks. Warszawskiego, a dowodził nim ks. Józef Poniatowski. 6 korpus Gouviona Saint-Cyra był w pełni bawarski, 7 - Reyniera - całkowicie saski, 8 - króla Hieronima Bonapartego - westfalski, 10 korpus Macdonalda składał się z kontyngentu pruskiego i dywizji polskich. Rezerwę tworzył 9 korpus Victora o mieszanym składzie narodowościowym (Niemcy i Polacy) oraz 11 korpus Augereau. Napoleona wspierał też korpus austriacki ks. Schwarzenberga, który czasem nazywano 12 korpusem. Dochodziła do tego gwardia oraz cztery korpusy jazdy rezerwowej pod ogólną komendą Murata, 1 korpusem jazdy dowodził Montbrun, 2 - Nansouty, 3 - Grouchy, a 4 - Latour-Maubourg.

<<< Wstecz    Dalej >>>